Ece Ayhan Evi açıldı

e_ayhan_acilis_250515_1

Çanakkale beledisyesi’nin Ece Ayhan Sokağı ve 2010 yılında başlayan kültür politikaları çalışmaları kapsamında “Kültürümüz Budur Abiler” sloganıyla andığı Çanakkaleli şair Ece Ayhan’ın isminin verildiği Kültür Merkezi, 25 Mayıs Pazartesi günü düzenlenen törenle açıldı.

Restorasyon çalışmaları tamamlanan Tıflı Camii yanındaki tescilli iki tarihi bina Ece Ayhan Evi olarak isimlendirilerek kentlilerin hizmetine sunuldu. Açılışa çok sayıda davetli katıldı.

Ülkü Başsoy Ece Ayhan Evi’nin açılışında konuşurken

Ece Ayhan’ın Anısı Burada Yaşayacak

Törende, Şair Ece Ayhan’ın arkadaşı, emekli başkonsolos Ülkü Başsoy da bir konuşma yaptı. Başsoy, Ece Ayhan ile 1953 yılında öğrenim gördükleri Ankara Mülkiye’de (Şimdiki adıyla Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi) tanıştıklarını ve arkadaşlıklarını uzun yıllar sürdürdüklerini kaydetti. Kendisinin Dış İşleri Bakanlığı’ndaki görevleri neticesinde yurt içi ve yurtdışındaki görev yerlerinde sürekli olarak Ece Ayhan ile kart ve mektuplar aracılığıyla haberleştiklerini belirten Başsoy, sakladığı mektup ve kartların “Anacağım, Merhaba! Ece Ayhan’dan Ülkü Başsoy’a Mektuplar, Kartlar” ismiyle Ve Yayınevi tarafından kitaplaştırıldığını kaydetti. Ece Ayhan’dan “Sıkı bir şair, sivil bir şair ve daimi muhalif” olarak söz eden Başsoy, “Büyük ve güzel bir şairdir Ece Ayhan. Onun şiirlerini taklit etmek mümkün değildir. İkinci Yeni şiirinin baş kurucusu Ece Ayhan’dır. Birinci Yeni dediğimiz Orhan Veli kuşağının karşısında, onlardan tamamen ayrı, tamamen düşsel, kapanık, kilitli bir şiir tarzı… Ancak Ece Ayhan, bugün dünya çapında bir şairimizdir. Şiirleri başka dillere de çevrilmiştir” dedi. Çanakkale Belediyesi girişimleriyle Ece Ayhan Evi olarak düzenlenen mekânın açılışına katılmaktan dolayı memnuniyet duyduğunu belirten Başsoy, “Benim umudum, bu mekân Ece Ayhan’ın yaşam tarzına uygun bir şekilde işlevlendirilmelidir. Entelektüel ve aydın Belediye Başkanı Ülgür Gökhan sayesinde mutlaka da böyle olacaktır” diye konuştu. Başsoy sözlerini, Ece Ayhan’ın ünlü şiirlerinden biri olan “Kudüs Fareleri”ni okuyarak noktaladı.

“Korumacılık Anlayışıyla Hareket Ediyoruz”

Belediye Başkanı Ülgür Gökhan ise, hem kentin tarihi değerlerini korumanın hem de Çanakkaleli şair Ece Ayhan’ın isminin verildiği mekânın açılışını yapmanın mutluluğunu yaşadığını belirterek sözlerine başladı. Gökhan, Ece Ayhan Sivil İnisiyatifi tarafından Kedi Kara Kültür Sanat ve Araştırma Derneği olarak işletilecek Ece Ayhan Evi ve yan tarafında Çanakkale Belediyesi’ne ait Kent Enstitüsü Çalışma Ofisi ile birlikte kentlilerin kültürel ve sanatsal anlamda faydalanabileceği yeni mekânın hayırlı olmasını dileyerek konuşmasını tamamladı.

Konuşmaların ardından açılışı yapılan mekân davetlilerle birlikte gezildi.

Ece Ayhan Evi Hakkında

Toplamda 380 metrekare kapalı alana ve küçük bir iç bahçeye sahip olan tescilli tarihi iki yapı, aslına uygun olarak kentin kültürel ve sosyal hayatına kazandırıldı. Projede, Şiir Kafe ve satış birimi ile kültür-sanat ve organizasyon alanı, üst katlarda ise kütüphane, toplantı salonu, yönetim birimi ve etkinlik alanları yer alıyor.

Kaynak: Çanakkale Belediyesi

“Anacığım, Merhaba!” Ece Ayhan’dan Ülkü Başsoy’a Mektuplar (Nihat Ziyalan)

Ece Ayhan Çağlar

Aydınlık Kitap, 6.2.2015, S. 154

Ülkü Başsoy, kırk sayfalık metninde, Ece Ayhan şiirine getirdiği yorumla bir başyapıt kotarmış. Ece Ayhan şiirini tanımak, tadına varmak isteyenler, “Anacığım, Merhaba!”yı okumalı önce.”

“Az çarpık bir ağız, yarı dikişli bir gözkapağıyla Avrupa’da kent kent dolaşan birbirinden ilginç Ece Ayhan portreleri…” Arka kapaktan alıntıladığım bu sözler, onun şiirine de yakıştırılabilir. Ameliyatlarla hacamat edilmiş kafatasıyla çekilmiş fotoğraflarına baktığımda, şiiri gibi bir yüz demiştim. Muhalif yapısından ötürü köpüren duygularını dizelerine döken, kavgacı, haylaz bir yüz anlatımı…

Ellili yıllarda Ankara’ya bir Pazar Postası şairi olarak gittiğimde tanıştım Ece Ayhan’la. Bilmiyorum neden hemen el koydu Adana’dan gelmişliğime. Şiir konuşmuyor şiir gibi bir gün geçiriyorduk. Goralı’dan pabuç gibi sandviç almış, Piknik’te Arjantin içmiştik. Sanki bir koşucudan ödünç almış yürüyüşü dikkatimi çekmişti. Kısa adımlarla, tezayak bir yürüyüş. Yürüyüşü gibi hızlı düşünen, konuşan biriydi. Günün sonuna doğru arkadaşlığımızı taçlandırmaya karar vermiş olmalı ki “akşama operaya gidiyoruz” “Opera seyretmedim ben.” Sevindi. “İyi ya işte” dedi. Adana’dan gelen bir şaire operayı ilk seyrettiren başka bir şairin sevinci olmalıydı bu. Suna Kan’dan aldığı iki davetiyeyi böylece değerlendirmiş olacaktı. Opera binası, seyirci, opera şaşırtıp durmuştu. Şarkı söyleyerek ölmek sahneleniyor sanmıştım. Sevdiği adamın ölüm haberi gelince zehir içen kız şarkı söyleye söyleye ölmüştü. Öldü denilen adam çıkıp gelmiş, sevdiğinin yerde yattığını görünce, bardakta kalan zehiri içip o da şarkı söyleyerek devrilmişti. Fakat kız diriliyor, sevdiği adamı yanıbaşında yatık görünce, bu kez hançerle kendini yeniden öldürüyordu. Adam şarkı söyleyerek diriliyor… Gülmem tutunca, hıçkırarak ağlayan yan tarafımdaki kadın, terbiyesiz dercesine bakmıştı bana. İlk ve son kez seyrettiğim operadan çıkarken, dayanamayıp sormuştum Ece’ye “Opera bu mu yani?” Kadının bakışının aksine, “sanatın böylesi de var işte” demişti. Yılmaz’la Adana’da gittiğimiz her yerde insanları şaşırtmak için olmadık şeyler yapardık. Ece düşündükleriyle şaşırtmıştı beni. Hem de anlamakta zorlandığım bir hızda. Sonradan öğrendim, yedi yaş benden büyükmüş. Belki boyumun uzunluğundan ötürü belki de abilik taslamak istemediğinden yaşıtı gibi davranmıştı bana.

Mülkiye’den tanıdığı Ece Ayhan’ın, yıllarca kendisine gönderdiği mektupları, kartları, arkadaşlığa inandığı, değer verdiği için saklamış biri Ülkü Başsoy. Hatıraları biriktirirken, bir gün kitaplaştırırım diye aklından geçirdiğini sanmıyorum(2008 yılında kitap önerisini getiren Küçük İskender’e, İskender’i Başsoy’a tanıştıran Hüseyin Alemdar’a selam buradan.). Arkadaşlık, dostluk adına saklamış. İyi de yapmış. Ve Yayınları’nın editörü, aynı zamanda şair Kenan Yücel, bir define avcısı gibi eğilmiş bu değerli birikime. Bunu mektup kültürüne ve bir şairden geriye kalanlara önem verdiğinden, biraz da Ece Ayhan’ın Türk Şiiri’nde özel bir yeri olduğuna inandığından yapmıştır bence. Hatıralar sayesinde, Ece’nin başından geçenlerin, şiirini nasıl etkilediğini, ruh durumunu, kendisi de sanatçı olan Ülkü Başsoy müthiş yorumlamış.

Ece Ayhan İçişleri’ne bağlı bir kaymakam, Ülkü Başsoy Dışişleri’nde görevlidir. Mektuplar ve kartlar 1965–1976 yıllarında; askerden, kaymakamlık yaptığı yerden, hapisten, De Yayınları’nda çalıştığı dönemden, beyin ameliyatı için gittiği Zürich’ten gezip tozduğu Avrupa kentlerinden yazılmış.

Ayhan Çağlar’ken bir süreliğine İzmir’de bir lisede okumuş. Şiir yazmadığı halde “Türkiye’nin en iyi şairi ben olacağım” demiş. Şiir yazmaya başladığında adının önüne Ece koymuş. “Bundan sonra Ece Ayhan olacak!” Ece kraliçe demek. Neden Kral Ayhan dememiş acaba? Üniversite yıllarında, şiiriyle isim yaptığı sırada, Adnan Menderes’i, Celal Bayar’ı desteklemesi muhalif olmasını zedelemiyor bence. Yazımının başında, “muhalif yapısından ötürü köpüren duygularını dizeye döken” demiştim, ille de iktidara karşı muhalif olunacak diye bir kural yok. Yaşama muhalif olmak, yaşamdan işkillenmek! Ceketiyle kavga edenleri gördüğüm için böyle diyorum. Uçakla yolculuğun ayrıcalık olduğu bir zamanda, gidiş-dönüşlerinde, uçakta yediği yemekleri ballandırarak anlatmasının onu burjuva yapmayacağı gibi.

Mektuplar, kartlar, Ece’nin anlattığı, çizdiği şeylerdir. Elbette önemli. Fakat “Anacığım, Merhaba!”nın önemi Ülkü Başsoy’un, ilerde Türk şiirine damgasını vuracak olan arkadaşının, şiire başlamadan ve başladığı zamanlarına tanıklık etmesi. Bir ruhdeşen gibi o günlerdeki Ece’nin iç dünyasını deşmesi, haritasını çıkarmasıdır. Ellilerin Ankara’sını, arkadaşlarını sayıp dökerken, çoğunun benim de arkadaşım olduğunu gördüm. Özdemir’in [İnce] dediği gibi “biz de 20’li yaşları yaşadık be yiğenim!”

Çoksesli müzik, deneyselliğe varan atonal müzik onları çok heyecanlandırır. Ülkü Başsoy’un yorumunu okuyalım: “Ece Ayhan, çoksesli müziğin insanlığın ortak dili olduğunu kavramıştı. İç müziklerini açabilip paylaşanlar, mutluluğun ölümsüzlüğünü de bölüşebilirler. Orada dostluk vardır. Mutluluklar barışı, barış mutlulukları, dostluğu yeşertecektir. Bana göre Ece Ayhan’ı ozanlarımız arasında ‘benzersiz, özel’ yapan niteliklerden biri, işte çoksesli müziğe iyice, yakından bakabilmeye, onu anlamaya çalışması olmuştur.”

Bir başka yorumu: “Biz dizelerini onun istediği gibi içimizden okuyup bitirince Ayhan, hafiften kızarmış yanaklarıyla bana/bize bakar ve sorgulayan gözlerle tepkimizi görmek isterdi. Ne var ki yepyeni yazılar vardı karşımızda. Hiçbir sınıflamaya sokamadığımız bir dil poetikası, içerik ve söylem biçemini, şiirde atonaliteyi algılayamaz, ne diyeceğimizi şaşırır, morarırdık. İçlerine giremediğimiz, çözemediğimiz bu dizelere, açıktan ve kuvvetli desteğimiz de olamazdı pek, yadırgar, ondan açıklamasını beklerdik. Oysa böyle bir tutuma kesinlikle girmez, susar, bizden düşünmemizi, algılamamızı, çözümün tılsımını bulmamızı isterdi…” Ülkü Başsoy, kırk sayfalık metninde, Ece Ayhan şiirine getirdiği yorumla bir başyapıt kotarmış. Ece Ayhan şiirini tanımak, tadına varmak isteyenler, “Anacığım, Merhaba!”yı okumalı önce.

1980 yılında Karaköy Köprüsü’nde Cemal’le karşılaştığımda, elimde boşanma kâğıdı vardı. Şiiri gibi içi de güzel olan arkadaşım fark etmişti bendeki tuhaflığı. Meseleyi öğrenince Ece’yi aramış, Hatay’da arkadaşlarla, kanguru ülkesine güle güle git yemeği vermişlerdi. İşte orada Ece “Bu adamı operaya ilk götüren benim, seyrettikten sonra ‘opera bu mu?’ diye sormuştu.” Masada atılan kahkahalar şimdi kulaklarımda çınlıyor.

Ülkü Başsoy’un yorumunu sindiren okuyucu, Ece’nin şiirine açılan kapıyı aralamış olur.

Ece Ayhan Çağlar

Aydınlık Kitap, 6.2.2015, S. 154, s. 10